5 - شرف علم به أصول دين : فطرت انسان عاشق علم است ، زيرا آنچه انسان به أو انسان است عقل است ، وميوه ء عقل علم است ، از اين رو اگر به جاهل بگويند جاهلي با اين كه مى داند جاهل است غمگين مى شود ، واگر به أو نسبت علم بدهند مسرور مى گردد . اسلام كه دين فطرت است نسبت علم را به جهل نسبت نور به ظلمت وحيات به موت قرار داده است " إنما هو نور يقع في قلب من يريد الله تبارك وتعالى أن يهديه " ( 1 ) ، " العالم بين الجهال كالحي بين الأموات " . ( 2 ) ولى بايد دانست هر چند هر علمي بالذات شريف است ، ليكن مراتب شرافت علوم به أموري مختلف مى شود ، مثلا شرف علم به شرف موضوع ونتيجة وروش استدلال در آن علم تفاوت پيدا مى كند ، چنان كه انسان شناسى از گياه شناسى اشرف است به نسبت شرف انسان بر گياه ، وعلمي كه سلامت زندگى انسان را بيمه مى كند اشرف است از علمي كه سلامت مال أو را تأمين مى كند ، به نسبت شرف زندگى انسان بر مال ، وعلمي كه بر مبناى برهان نظر مى دهد اشرف است از علمي كه بر مبناى فرضيه نتيجة مى گيرد ، به نسبت شرف يقين بر گمان . بنابراين اشرف علوم علمي است كه موضوع آن خداست ، ولى با اين ملاحظه كه نسبت شرف خداوند متعال به غير أو نسبت اقيانوس به قطره ، ونسبت خورشيد به ذره نيست ، بلكه نسبت غير متناهي به متناهي است ، وبه نظر دقيق لا شئ وفقير بالذات طرف نسبت با غنى بالذات نيست ( وعنت الوجوه للحى القيوم ) . ( 3 ) وثمره ونتيجهء آن ايمان وعمل صالح است كه وسيلهء سعادت انسان در دنيا و

--> 1 . بحار الأنوار ، جلد 1 ، صفحهء 225 ، ( اين است وجز اين نيست كه آن " علم " نوري است كه واقع مى شود در قلب آن كس كه خداوند تبارك وتعالى بخواهد أو را هدايت نمايد ) 2 . بحار الأنوار جلد 1 ، صفحهء 172 ( دانا ميان نادانان مانند زنده است ميان مردگان ) 3 . سوره ء طه ، آيهء 111 ( وخوار شدند چهره ها براي حي قيوم )